مهم‌ترین تفاوت گیربکس هلیکال و حلزونی چیست؟

وقتی صحبت از انتقال قدرت، کاهش دور موتور و کنترل حرکت در ماشین‌آلات صنعتی می‌شود، دو نام بیشتر از بقیه شنیده می‌شود؛ گیربکس هلیکال و گیربکس حلزونی. هر دو یک هدف مشترک دارند اما واقعیت این است که از نظر ساختار، عملکرد، بازدهی، طول عمر و حتی کاربرد، تفاوت‌های بسیار جدی با هم دارند. اگر این تفاوت‌ها را بشناسیم، می‌توانیم بهترین انتخاب را برای دستگاه خود داشته باشیم و از هزینه‌های اضافی، خرابی‌های زودهنگام و افت عملکرد جلوگیری کنیم.

گیربکس هلیکال چیست؟

گیربکس هلیکال به دلیل داشتن دندانه‌های مورب، انتقال نیرو را بسیار نرم، آرام و بدون شوک انجام می‌دهد. همین ویژگی باعث می‌شود صدا کمتر باشد، لرزش کاهش پیدا کند و بازدهی دستگاه بالاتر برود. این نوع گیربکس معمولاً برای کارهای سنگین و مداوم به کار می‌رود و جایی استفاده می‌شود که دستگاه باید بدون توقف، تحت فشار زیاد و طولانی‌مدت کار کند. به همین دلیل است که در صنایع بزرگی مانند فولاد، سیمان، نفت و گاز، کارخانه‌ها و خطوط تولید ۲۴ ساعته بیشترین اعتماد به گیربکس هلیکال وجود دارد. راندمان بسیار بالا، توان تحمل بار زیاد و طول عمر طولانی از مهم‌ترین ویژگی‌های آن است.

گیربکس حلزونی چیست؟

در مقابل، گیربکس حلزونی ساختار ساده‌تری دارد اما کارکرد آن بسیار کاربردی است. این گیربکس از ترکیب یک ماردون شبیه پیچ و یک چرخ‌دنده تشکیل شده و همین طراحی باعث می‌شود بتواند دور موتور را به شدت کاهش دهد و حرکت نرم و یکنواختی ایجاد کند. یکی از ویژگی‌های بسیار مهم گیربکس حلزونی این است که در بسیاری از مدل‌ها قابلیت قفل‌شوندگی دارد. به این معنا که اگر نیرو قطع شود، سیستم به عقب برنمی‌گردد و ناگهان حرکت معکوس اتفاق نمی‌افتد. این ویژگی آن را به گزینه‌ای مناسب برای بالابرها، آسانسورها، درب‌های سنگین و سیستم‌های ایمنی تبدیل کرده است. علاوه بر این، گیربکس حلزونی معمولاً قیمت اقتصادی‌تری دارد و ابعاد کوچک‌تر و نصب ساده‌تری ارائه می‌دهد.

تفاوت اصلی گیربکس هیلکال و حلزونی

اگر بخواهیم تفاوت اصلی این دو گیربکس را خیلی شفاف بیان کنیم، باید بگوییم که هلیکال از نظر راندمان و مصرف انرژی کاملاً برتر است. راندمان آن بسیار بالا است و بخش بسیار کمی از انرژی به صورت گرما هدر می‌رود. اما در گیربکس حلزونی به دلیل وجود اصطکاک بیشتر، بخشی از انرژی از بین می‌رود و بازدهی آن پایین‌تر است. همین موضوع باعث می‌شود برای کارهای طولانی‌مدت، استفاده سنگین و سیستم‌هایی که مصرف انرژی برایشان مهم است، هلیکال انتخاب حرفه‌ای‌تری باشد.

1:  تفاوت قدرت و تحمل فشار گیربکس هیلکال و حلزونی

از نظر قدرت و تحمل فشار هم گیربکس هلیکال برنده است. این گیربکس برای بارهای سنگین، فشار زیاد و کارکردهای صنعتی طراحی شده اما گیربکس حلزونی بیشتر برای بارهای سبک تا نیمه‌سنگین مناسب است. در مقابل، اگر فضای نصب محدود باشد یا نیاز به دستگاهی جمع‌وجورتر باشد، معمولاً گیربکس حلزونی انتخاب بهتری محسوب می‌شود، چون ابعاد کوچک‌تری دارد و در فضاهای محدود عملکرد خوبی نشان می‌دهد.

2:تفاوت قیمت گیربکس هیلکال و حلزونی

تفاوت مهم دیگر مربوط به قیمت و هزینه نهایی است. گیربکس حلزونی معمولاً ارزان‌تر و اقتصادی‌تر است و برای پروژه‌هایی که بودجه محدود دارند، انتخاب مناسبی محسوب می‌شود. اما گیربکس هلیکال هرچند قیمت بالاتری دارد، در عوض طول عمر بیشتر، راندمان بهتر و هزینه نگهداری کمتری در طول زمان خواهد داشت. در واقع اگر پروژه کوتاه‌مدت و سبک باشد، حلزونی منطقی‌تر است و اگر پروژه جدی، حساس و بلندمدت باشد، هلیکال انتخاب عاقلانه‌ای خواهد بود.

3: تفاوت نگهداری و طول عمر  گیربکس هیلکال و حلزونی

از نظر نگهداری نیز تفاوت‌هایی وجود دارد. در گیربکس هلیکال به دلیل اصطکاک کمتر، استهلاک پایین‌تر است و عمر مفید طولانی‌تری دارد. اما گیربکس حلزونی به دلیل تماس لغزشی بین قطعات، بیشتر در معرض سایش است و نیاز بیشتری به روغن مناسب و مراقبت دوره‌ای دارد. با این حال همان ویژگی قفل‌شوندگی که گفتیم، یک مزیت بزرگ برای حلزونی محسوب می‌شود و باعث می‌شود در بسیاری از کاربردهای ایمنی، انتخاب اول باشد.

4: تفاوت صدا و لرزش گیربکس هیلکال و حلزونی

یکی از ویژگی‌های جذاب هلیکال این است که حتی زیر فشار هم آرام کار می‌کند.
حلزونی نیز نرم است اما در دورهای بالا کمی صدا بیشتری ایجاد می‌کند.

5:تفاوت اندازه و فضای نصب گیربکس هیلکال و حلزونی

اینجاست که حلزونی جلو می‌افتد:

• کوچک‌تر

• جمع‌وجورتر

• مناسب فضاهای محدود

درحالی‌که هلیکال معمولاً بزرگ‌تر و سنگین‌تر است.

5: تفاوت قیمت گیربکس هیلکال و حلزونی

واقع‌بین باشیم؛ بودجه همیشه مهم است.

• حلزونی اقتصادی‌تر است

• هلیکال گران‌تر است اما ارزش سرمایه‌گذاری بلندمدت دارد

اگر پروژه سبک و کم‌هزینه دارید → حلزونی
اگر پروژه مهم و بلندمدت است → هلیکال

6: تفاوت ایمنی گیربکس هیلکال و حلزونی

گیربکس حلزونی قابلیت Self Locking دارد.
یعنی:
اگر حرکت قطع شود، سیستم قفل می‌کند و برنمی‌گردد.
این موضوع در بالابر و سیستم‌های حساس حیاتی است.
هلیکال چنین قابلیتی ندارد.

اگر بخواهیم یک جمع‌بندی ساده و کاملاً کاربردی داشته باشیم، باید گفت گیربکس هلیکال زمانی بهترین انتخاب است که قدرت بالا، راندمان عالی، مصرف انرژی کمتر و کارکرد صنعتی جدی مورد انتظار باشد.

اما گیربکس حلزونی زمانی انتخاب هوشمندانه‌تری است که کاهش دور زیاد، قیمت مناسب، ابعاد کوچک و ایمنی اهمیت بیشتری داشته باشد.

در نهایت هیچ‌کدام مطلقاً بهتر یا بدتر نیستند. هر کدام برای شرایط خاصی طراحی شده‌اند. اگر به من بگویی برای چه دستگاهی و چه کاربردی می‌خواهی (مثلاً بالابر، نوار نقاله، خط تولید یا یک دستگاه صنعتی خاص)، می‌توانم دقیق‌تر و حرفه‌ای‌تر راهنمایی‌ات کنم تا بهترین انتخاب را داشته باشی.